Kuchnia bizantyńska nierozerwalnie wiązała się ze spuścizną grecko-rzymską. Dzięki położeniu Konstantynopola na ważnych szlakach handlowych urozmaiceniem diety stały się liczne typy przypraw,  a także pełnych dań zaczerpniętych z obszarów zachodnich i imperium arabskiego¹.

Biorąc pod uwagę nieliczne bizantyńskie księgi kucharskie, źródłami pomocnymi mogą okazać się relacje podróżników, zasady kościelne czy też opisy lekarskie.

Dziennie spożywano od jednego do trzech posiłków (śniadanie, obiad i kolacja). Nie mamy wielu zachowanych informacji o diecie zwykłych ludzi. Wiemy natomiast, że mogła się składać głównie z chleba, warzyw oraz owoców, roślin strączkowych, ryb i wina. Ludzie najniższego statusu społecznego - spożywali warzywa, kleik z mąki lub jęczmienia, rośliny strączkowe przygotowane z oliwą z oliwek, czy też omlet z cebuli (sphoungaton). Jadłospis klas wyższych składał się z wyszukanych i egzotycznych potraw, takich jak jesiotr i kawior. Desery i ciastka miodowe kończyły bogaty posiłek. Ich głównymi składnikami były mąka i moszcz (oinoutta), alternatywnie wykorzystywano tylko wysokogatunkową mąkę pszenną (kriketos), a następnie ciastkom nadawano okrągły kształt. Najbardziej rozpowszechnionym posiłkiem jednodaniowym wśród wszystkich klas społecznych był monokythron, stanowiący mieszankę ryb, sera i gotowanych warzyw².

Wina bizantyńskie charakteryzowały się dodatkiem różnych ziół i przypraw. W szczególności wino na bazie anyżu nazywane anisaton, które w późniejszym czasie przekształciło się w znane dziś greckie ούζο. Do wina dodawano również żywicę, odmiana ta nie była zbyt popularna za zachodzie Europy czego dowodem może być krytyczna relacja ambasadora na dworze bizantyńskim – Liutpranda z Cremony (ok. 970 roku w Konstanynopolu)³. „Ku naszej niedoli greckie wino z dodatkiem smoły żywicy i gipsu było dla nas nie do przełknięcia.”⁴.

W czasach bizantyńskich posiłki często spożywano palcami - dwoma lub trzema, potwierdzeniem tego faktu są chociażby XII wieczne poematy poety Ptochoprodromosa⁵, w których możemy odnaleźć  opis użycia noża jako jedynego przyboru. Nadal przy bizantyńskim stole używano kompletu sztućców, jednak dotyczyło to głównie wyższych warstw społecznych.Wynalezienie widelca przypisuje się właśnie bizantyńczykom. Piotr Damian, XI-wieczny autor będący również świętym kościoła katolickiego (ok. 1007-1072 r.)⁶, opisywał z jawną dezaprobatą jakbizantyńska księżniczka po swym ślubie w Wenecji chciała używać tylko “małych złotych widelczyków”, którymi spożywała pokrojone dla niej wcześniej przez enuchów na drobne kawałki jedzenie⁷.

Znaleziska archeologiczne dowodzą występowania noży, a w mniejszym stopniu dekoracyjnych wzorów łyżek i widelców⁸ (np. zabytki dat. IX-XII wiek, przechowywane w muzeum archeologicznym w Koryncie⁹, czy też w Presławiu).

Przykład dwóch widelców wykonanych z brązu, dat. IX-XII wiek. Muzeum Archeologiczne, Korynt (zdjęcie z kolekcji autora).

¹  H.W. Haussig, A History of Byzantine Civilization, Praeger Publishers 1971.
²  Oxford Dictionary of Byzantium, Edited by ALEXANDER P. KAZHDAN, Oxford University Press 2005, s. 621-622.
³  Praca zbiorowa,Historia powszechna Tom 7 Od upadku cesarstwa rzymskiego do ekspansji islamu. Karol Wielki, Mediaset Group SA, 2007, s. 139
⁴  Liutprand of Cremona: Relatio de Legatione Constantinopolitana (Report of his Mission to Constantinople) from Henderson, Ernest F. Select Historical Documents of the Middle Ages . London: George Bell. 1910, s. 440-477.
⁵  H. Eideneier (ed.), Ptochoprodromos.Einführung, kritische Ausgabe, deutsche Übersetzung, Glossar, Cologne 1991, poem IV, 248-25.
⁶  Maria G. Parani, Picking at an Old Question: The Use of Cutlery at the Byzantine Table, 2002, s. 155.
⁷  Petrus Damianus, PL 145, col. 744
⁸  A.A.M. Bryer, Eat, Drink, and Be Merry (Luke 12:19) – Food and Wine in Byzantium, 2007.
⁹  Heaven and Earth: Art of Byzantium from Greek Collections, 2013, s. 15-16.

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.