Spathion¹. Rekonstrukcja miecza z fortecy Pernik (zachodnia Bułgaria) datowanego na XIIw.² Typ R1b, Xа o bardzo popularnej w całej Europie głowicy orzecha brazylijskiego. Sam typ R1b wywodzi się najpewniej  ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego lub z Bizancjum. 

Ręcznie kuty, hartowany oraz szlifowany. Okładzina rękojeści wykonana z jesionu owiniętego surową skórą sarnią.

Miecz został odkryty podczas prac archeologicznych w 1973r. w budynku № 54 (w tym samym budynku znaleziono również krzyż srebrny, stożkowy hełm metalowy, ceramikę i narzędzia). Obecnie jest częścią stałej ekspozycji Muzeum Pernik, inwentaryzacja № 3693. Długość całkowita miecza w obecnym stanie przyjmuje wartość 1008mm, dł. zbrocza 762mm i szerokość 7mm (w wyniku korozji ok 14-15mm), długość jelca 182,6mm, dł. ostrza obecnie 876mm zaś pierwotnie ok. 885mm (z rekonstrukcją sztychu ok. 905mm), rękojeść 79,25mm, wysokość głowicy ok. 40mm(?)  a szerokość głowni przy jelcu ok. 50.98mm(oryginalnie 55mm?), grubość 5,7mm. Waga całości 1186g.³             

Jako okres użytkowania tego miecza można podać przedział czasowy 1100-1189r. (data końcowa to zniszczenie i spalenie miasta przez Stefana Nemana). Miecz może stanowić część wielkiego łupu z kampanii przeciw Normanom Sycylijskim jesienią 1185r. lub być pozostałością po wojskach najemnych.

Forteca Pernik była ważnym militarnym centrum Cesarstwa Bizantyńskiego końca XIIw. i broń jaka została tam odnaleziona stanowi dowód na heterogeniczny charakter uzbrojenia za czasów dynastii Komnenów.

Zdjęcie rekonstrukcji.
(Miecz wykonał Mateusz Kosiński)

Zdjęcie znaleziska

I.  Freski na pd. ścianie kościoła Świętego Mikołaja tu Kasnici w Kastorii, 3 ćw. XII w.: Św. Dymitr, Św. Jerzy, Św. Nestor

II.  Codex Vatopedinus 602, folio 421v, koniec XII w., klasztor Vatopedi, Góra Athos                

Pochwa drewniana -lipowa, obszyta skórą owczą garbowaną roślinnie barwioną naturalnie metodą żelazową, okucia  kute ręcznie. Trzewik pochwy na podstawie ikonografii (C,D). Pas mieczowy wykonany ze skóry bydlęcej garbowanej roślinnie, nacierany olejem lnianym.

I. Kościół Panagia Kosmosoteira w Feres (Matki Bożej), fundacja 1152 rok.

II. Św. Dymitr, fresk w zachodnim ramieniu katolikonu klasztoru Świętego Pantelejmona w Nerezi, 1164 rok.

III. Klasztor Św. Neofita, Cypr, 1196 rok.

IV. Mozaiki na południowej ścianie chóru, Katedra w Cefalù, Sycylia, 1145-60 rok.