Siedziba cesarza i jego ministrów, Pałac Wielki zwany także Świętym Pałacem, znajdował się na południowo-wschodnim krańcu Konstantynopola w dzielnicy Bukoleon, i zajmował powierzchnię około 250 arów. W obrębie murów znajdowały się kościoły, pałace, portyki czy nawet stajnie dla koni wyścigowych. Po zachodniej stronie usytuowany był hipodrom połączony z pałacem prywatnym przejściem1. Za panowania Aleksego I Komnena (czas panowania: 4 kwietnia 1081 - 15 sierpnia 1118) kompleks stracił swój pierwotny charakter. Nową siedzibą cesarzy z dynastii Komnenów stał się Pałac Porfirogenetów w dzielnicy Blacherny2.
Ruiny Wielkiego Pałacu w Konstantynopolu zbadano podczas wykopalisk prowadzonych w latach 1935-38 przez profesora J.H. Baxtera z Uniwersytetu St. Andrews w Szkocji. Prócz świetnie zachowanych mozaik z V wieku, na rumowisku odnaleziono pozostałości brukowanej ulicy, ale także ponad 200 fragmentów zbroi paskowej utożsamianych z pancerzem lamelkowym. Jednakże, wiele z nich uległo stopieniu podczas pożaru.
Typowe odnalezione fragmenty były w sześciu rozmiarach. Ich szerokość była zróżnicowana od 3 do 6 cm.; długość fragmentu przekraczała jego szerokość około dwukrotnie. Wszystkie miały otwory umożliwiające mocowanie; otwory umiejscowione standardowo: trzy wzdłuż jednego boku, jeden na drugim boku oraz dwa po każdej ze stron. Na ponad połowie fragmentów wybito od tyłu ku przodowi otwór zakończony kołnierzem3. Zachowane otwory przyjmują średnicę ok. 2,5mm.Różne wymiary płytek lamelkowych nie muszą świadczyć o obecności kilku odrębnych pancerzy. Na podstawie znalezisk z obszarów bliskiego wschodu, zauważyć można tendencję w budowie pancerzy z płytek o zróżnicowanej wielkości i kształcie. Freski Świętych Wojowników w Pavnisi i Panuwani, czy też fragment steatytowej ikony z Trainoipolis datowanej na wiek XII, potwierdzają występowanie identycznej formy odkrytej podczas ww. badań wykopaliskowych. Podobne płytki lamelkowe rozmiaru ok. 4x9cm odkryto na terenie Rusi (Dorohobuż)4 – również datowane są na wiek XII.
Kolejnym spektakularnym znaleziskiem są fragmenty 9 żelaznych masek bojowych o prostej formie antropomorficznej, długości ok. 18cm. Niestety w większości niezbyt dobrze zachowanych. Taki rodzaj ochrony twarzy znany był już starożytnym Rzymie. Jednakże w wojsku bizantyńskim mógł być w posiadaniu oddziałów najemnych np. Kumanów (podobne znaleziska masek z Sereńska – obwód kałuski czy też Bułgarii Wołżańskiej) lub używany przez ciężką bizantyńską konnicę (kataphraktoi)5. Istnieje również teza przypisująca ten rodzaj zabezpieczenia twarzy jednostkom obsługującym tzw. ogień grecki.
Prócz wyżej wymienionych elementów uzbrojenia odkryto także grot włóczni lancetowatej, ok. 50 grotów strzał, fragmenty jarzma, ostrogi oraz końskie napoliczki6.
Podczas sprzątania odnaleziono monetę Manuela I (1143-80), która była przytwierdzona do fragmentów znalezisk, co pozwala na dość dokładną datację całości zabytków.
|
Rekonstrukcje militariów odkrytych w ruinach Pałacu Wielkiego w Konstantynopolu, datowanych na koniec XII wieku. Jedna z 9 masek bojowych (oryginalnie bez zawiasu widocznego na zdjęciu), elementy pancerza lamelkowego, grot włóczni oraz strzały. |
1 J. A. Evans, Justynian i Imperium Bizantyjskie, Wydawnictwo Bellona, 2008, s. 42.
2 Cyryl Mango: [w:] Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, Inc., 1991.
3 Brett, Macaulay and Stevenson, The Great Palace of the Byzantine Emperors, 1947, s.99.
4 Літописний Дорогобуж в період Київської Русі. До історіїъ населення Західної Волині в X-XIII, Прищепа Б.А., Нікольченко Ю.М., 1996.
5 Konstantinos Porphyrogennetos, De ceremoniss, s. 669.
6 Brett, 1947.
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
| (c) 2015-2016 BYZANTOLOGY.EU | (c) by SALIS |