W okresie bizantyńskim dobór kolorystyki stanowił jedną z najpotężniejszych form wyrażenia symboliki1. Już od okresu późnorzymskiego dokonywał się stopniowy proces zastępowania rzymskich czerwonych tunik barwnymi strojami. Potwierdzeniem może być wielobarwna ikonografia, jednakże warto zauważyć że malarze/miniaturzyści używali zupełnie innych pigmentów, to jednak inspirację czerpali z życia codziennego. Ważnym dziełem poznawczym jest traktat De Ceremoniis (De ceremoniis aulae byzantinae), autorstwa Konstantyna VII Porfirogenety (czas panowania 913-959). - W szczegółowym protokole opisano większe i mniejsze uroczystości przedstawione z perspektywy urzędników sądowych, którzy odpowiadali za przygotowanie rytuałów świeckich2.
W swoim słynnym średniowiecznym podręczniku opisującym techniki artystyczne Teofil Mnich (ok. 1110-40 r.) wskazywał na silny wpływ kolorystyki greckiej.
Kolor niebieski (uzyskiwany za pomocą indygo, które w regionie produkowano w dużych ilościach) i czerwony (np. marzanna, koszenila) były dominującymi barwami szat bizantyńskiej armii3. Występował także odcień zieleni (mieszanki różnorodnych ziół), oraz naturalny/biały świadczący o pierwotnym kolorze płótna lub wybielonym technikami naturalnymi, taki kolor najczęściej utożsamiany jest z jednostkami kandidatów. Te cztery kolorowy wywodziły się zapewne od fakcji cyrkowych4.
Źródła wymieniają barwne kremasmy, nevriki, himationy, epilorikony/epanoklibaniony czy kabadiony, te ostatnie tożsame z dworską tuniką skaramangionem w odcieniach; karminowym, morskim, a nawet wyszywane złotą nicią i perłowaniem, przynależne dowódcom wojskowych korpusów i stanowiące cesarski element stroju paradnego5.
Każda jednostka wojskowa armii bizantyńskiej posiadała własną kolorystykę. Zależenie od pełnionej funkcji oraz regionu stacjonowania. Kolory tunik w ramach jednego bandonu były jednolite. Do takiego samego procesu oznaczania odnoszą się malunki i kolorystyka tarcz, czy też proste znaki simeia umieszczane na ich powierzchni oraz wygląd sztandarów („ogony” oznaczano kolorami dla każdego pododdziału, - zewnętrzne reprezentowały droungos)6.
|
Ręcznie tkana bawełna barwiona naturalnym indygo (różne odcienie zależne są od ilości zastosowanego barwnika i długości procesu barwienia). |
Obuwie było wytwarzane przez szewców (od XII wieku tradycyjne określenie „szewc” zaczęło być wypierane przez słowo „tzangarios”). Najczęściej barwy czarnej lub białej (kolor uzyskiwany dzięki wybielaniu ałunem), natomiast buty w jaskrawych kolorach (fioletowe, zielone, niebieskie) miały znaczenie społeczne i były noszone przez cesarzy i najwyższych rangą urzędników7.
|
Skóra garbowana roślinnie. Od lewej: kolor naturalny – cielisty, brązowy uzyskany poprzez nacieranie olejem lnianym, ciemnografitowy – barwiony metodą naturalną. |
1 Oxford Dictionary of Byzantium, Edited by ALEXANDER P. KAZHDAN, Oxford University Press 2005, s. 482.
2 Ibidem, s.595.
3 Byzantine Armies 886-1118, I. Heath, A.McBride, s. 30.
4 Circus Factions: Blues and Greens at Rome and Byzantium, A. Cameron, Oxford University Press.
5 De Ceremoniis, s.577-578.
6 Byzantine Infantryman Eastern Roman Empire c. 900-1204, T. Dawson, A.McBride, s.42
7 Buzantinōn bios kai politismos, F. I. Koukoules, Institut français d'Athènes.
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
| (c) 2015-2016 BYZANTOLOGY.EU | (c) by SALIS |